Ένας χωρισμός, το τέλος μια φιλίας, μια απόλυση, η εκδήλωση μιας ασθένειας ή ακόμα και ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου… Καταστάσεις που όλοι ζήσαμε ή πρόκειται να ζήσουμε σε κάποια φάση της ζωής μας. Όλες, συνδέονται με την απώλεια, είτε ενός ανθρώπου, είτε μιας δουλειάς, είτε της ίδιας μας της υγείας. Σύμφωνα με την Kübler-Ross, για να προχωρήσουμε μετά από μια τέτοια απώλεια, πρέπει να πενθήσουμε γι’ αυτήν. Μάλιστα, η ίδια υποστήριξε ότι υπάρχουν πέντε στάδια.
Αρχικά, η ανακοίνωση μιας δυσάρεστης είδησης, βρίσκει το άτομο σε μια κατάσταση σοκ. Όταν όμως, περάσει κάποιο χρονικό διάστημα και το άτομο αρχίζει να επεξεργάζεται την είδηση, θα έρθει και η πρώτη αντίδραση. "Αποκλείεται, δεν μπορεί να συμβαίνει σε εμένα αυτό!". Αυτό είναι το στάδιο της άρνησης, η οποία λειτουργεί σαν μηχανισμός άμυνας. Το άτομο για να προστατέψει τον εαυτό του προσποιείται ότι δεν συμβαίνει τίποτα ή αναγνωρίζει αυτό που συμβαίνει, ωστόσο, δεν θέλει να το πιστέψει. Για παράδειγμα, κάποιος που διαγνώστηκε με κάποια ανίατη νόσο, αρνείται τη διάγνωση, ζήτα την επανάληψη των εξετάσεων ή και μια δεύτερη γνώμη. Δυστυχώς όμως, η πραγματικότητα δεν αλλάζει.
Όταν το άτομο αρχίζει να συνειδητοποιεί την απώλεια, κάνει τότε την εμφάνιση του ο θυμός. Ερωτήματα όπως: "είναι άδικο, γιατί σε εμένα; " ή "γιατί μου το κάνεις αυτό;" ψάχνουν να βρουν απαντήσεις. Το άτομο εκφράζει το θυμό του προς τον εαυτό του, τους άλλους εμπλεκόμενους, τα οικεία του άτομα, την ίδια την κατάσταση και σε κάποιες περιπτώσεις τα βάζει και με τα Θεία. Για παράδειγμα, ένας ασθενής που πάσχει από κάποια ανίατη ασθένεια, θα τα βάλει με τα Θεία, την ΄΄ανικανότητα΄΄ των γιατρών ή την έλλειψη κατανόησης από τα συγγενικά του άτομα. Το άτομο, στη φάση του θυμού έχει ανάγκη από τους οικείους του να δέχονται τα ξεσπάσματα του, δείχνοντας κατανόηση.
Στη συνέχεια, αφού περάσει ο θυμός, έρχεται το παζάρεμα. Το άτομο προσπαθεί να διαπραγματευτεί την κατάσταση με σκοπό να την αλλάξει ή να κερδίσει μια αναβολή. Στο παράδειγμα του ατόμου που πάσχει από μια ανίατη νόσο, θα δούμε το άτομο να διαπραγματεύεται περισσότερο χρόνο ζωής, είτε με τους γιατρούς, είτε με τα Θεία. "Τουλάχιστον άσε με να δω τα παιδιά μου να μεγαλώνουν" ή "Θα αλλάξω, απλώς άσε με να ζήσω λίγο παραπάνω."
Όταν το παζάρεμα δεν φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, το άτομο συνειδητοποιεί την απώλεια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εκδήλωση συναισθημάτων όπως είναι η θλίψη, ο φόβος, ο πόνος και η στενοχώρια. Το άτομο, θα περάσει από το στάδιο της κατάθλιψης, πενθώντας την απώλεια του. Φράσεις όπως: "Είμαι τόσο λυπημένος…", " Γιατί να προσπαθήσω;" ή "Δεν έχω ελπίδες… " χαρακτηρίζουν αυτό το στάδιο. Οι οικείοι των ατόμων, σ’ αυτή τη φάση, πρέπει να δείχνουν κατανόηση και να δώσουν χρόνο στο άτομο μέχρι να πενθήσει. Η πίεση για αλλαγή της ψυχολογίας ίσως να μην φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Στο τέλος, έρχεται η αποδοχή της απώλειας, είτε συνέβη, είτε επέρχεται. Το άτομο συμφιλιώνεται με την κατάσταση η οποία δεν μπορεί να αλλάξει. Για παράδειγμα, ο ασθενής με την ανίατη νόσο, συμφιλιώνεται μ ’αυτήν και τον επερχόμενο θάνατο.
Δεν είναι απαραίτητο ότι τα στάδια θα επέλθουν με τη συγκεκριμένη σειρά και ούτε είναι καθορισμένη η χρονική διάρκεια του κάθε σταδίου. Εκείνο που είναι απαραίτητο καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας του πένθους είναι η στήριξη και η κατανόηση από τον περίγυρο του ατόμου.
Μαριάννα Χαȉρεπέτη
Εγγεγραμμένη Συμβουλευτικός Ψυχολόγος
Μεταπτυχιακό Ψυχολογία Υγείας
Τηλ: 97884178
Δεν υπάρχουν σχόλια
Δημοσίευση σχολίου